Zonder bereikbaarheid geen bestedingen in centrumgebieden

Hoe bezoekers een centrumgebied bereiken, hangt samen met hoe vaak ze komen, hoe lang ze blijven én hoeveel ze besteden. Dat blijkt uit het Verplaatsings- en Bestedingsonderzoek 2025 van Platform Binnenstadsmanagement en Movares, uitgevoerd in samenwerking met verschillende centrumgebieden. De centrale conclusie: centrumgebieden floreren bij een goede balans tussen bereikbaarheid, verblijfskwaliteit en aanbod.

Drie jaar onderzoek, één consistent verhaal

Sinds 2023 onderzoekt Platform Binnenstadsmanagement samen met partners op grote schaal de relatie tussen vervoerskeuze, bezoekfrequentie en bestedingen in Nederlandse en Vlaamse centrumgebieden. De resultaten uit 2025 bevestigen eerdere bevindingen en geven nieuwe verdieping. Er bestaat geen ‘beste’ vervoerswijze, maar wel een optimale balans die per centrum verschilt. Lokale bezoekers die te voet of per fiets komen, bezoeken het centrum vaker en vormen daarmee een stabiele economische basis onder de dagelijkse levendigheid. Bezoekers die van verder weg komen – veelal per auto of trein – komen minder vaak, maar besteden per bezoek aanzienlijk meer. Juist deze groep is economisch van groot belang voor sectoren als horeca, mode en doelgerichte aankopen.

Bezoekgroei, reisgedrag en bestedingen vragen om maatwerk in bereikbaarheid

Het onderzoek laat zien dat groei van bezoekers vaak gepaard gaat met een toenemende parkeerbehoefte, zowel voor auto’s als fietsen. In centrumgebieden met een regiofunctie neemt het aandeel bezoekers van buiten de eigen stad veelal toe. Dit hangt samen met structurele ontwikkelingen zoals bevolkingsgroei, blijvend autobezit en de verschuiving van koop- en bezoekstromen richting grotere centra. Ook bij een stabiele verdeling van vervoermiddelen neemt de vraag naar parkeercapaciteit en -kwaliteit toe, doordat meer bezoekers en een grotere diversiteit aan herkomst en verblijfsduur andere eisen stellen aan voorzieningen.

Daarnaast bevestigt het onderzoek dat reisgedrag slechts beperkt maakbaar is. Voor lopen en fietsen ligt de aanvaardbare reistijd in de meeste centra rond de 10-12 minuten; bij grotere afstanden neemt het aandeel autobezoekers toe en in grote binnensteden speelt ook de trein een belangrijke rol. Het onderzoek laat zien dat vervoersmiddelkeuze sterker samenhangt met herkomst en reistijd dan met het bezoekmotief zelf. Tegelijkertijd bestaan er duidelijke verschillen tussen doelgroepen en bezoekmomenten: weekenddagen trekken relatief meer bezoekers uit de regio, die langer verblijven en meer besteden, terwijl doordeweekse dagen vooral worden bezocht door lokale bezoekers met frequente, doelgerichte aankopen.

Mobiliteitsbeleid dat onvoldoende rekening houdt met deze verschillen en met de economische effecten van bereikbaarheid, brengt volgens het onderzoek een reëel risico met zich mee voor de economische vitaliteit van centrumgebieden. Maatwerk per centrum is daarom essentieel.

Van wensdenken naar haalbaarheid: zo blijven centrumgebieden vitaal

Op basis van het onderzoek pleiten Platform Binnenstadsmanagement en Movares voor meer datagedreven mobiliteits- en economisch beleid in centrumgebieden. Beleidskeuzes zouden moeten steunen op feiten in plaats van aannames, met open en eerlijke communicatie over de economische effecten. Daarnaast is het essentieel om die effecten structureel te monitoren en waar nodig bij te sturen. Centrumgebieden moeten daarbij worden benaderd als economische ecosystemen, waarin bezoekers, ondernemers, aanbod, bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Bron en meer informatie: Verplaatsings- en Bestedingsonderzoek 2025 | Onderzoeken | Platform Binnenstadmanagement